
Liczba odpowiedzi nie jest jedyną cechą próby. Równie ważne jest to, kto mógł trafić do badania i w jaki sposób został zaproszony.
Rozróżnij populację i badaną grupę
Populacja to zbiorowość, do której odnosi się problem, np. studenci pierwszego roku określonej uczelni. Próba to osoby objęte badaniem. Potrzebujesz kryteriów włączenia i opisu sposobu rekrutacji.
Ustal też jednostkę analizy. W projekcie dotyczącym instytucji nie zawsze jest nią pojedynczy respondent: opinie pracowników i dokumenty instytucji są różnymi źródłami informacji.
Losowy, celowy i dogodny nie znaczą tego samego
- Dobór losowy
- Opiera się na określonej procedurze probabilistycznej. Przypadkowe spotkanie uczestnika lub anonimowy formularz nie oznaczają losowania.
- Dobór celowy
- Uczestników wybiera się według kryteriów istotnych dla problemu. Może być właściwy np. przy badaniu określonych doświadczeń w wywiadach.
- Dobór dogodny i ochotniczy
- Opiera się na dostępności lub samodzielnym zgłoszeniu. Trzeba opisać, kogo taki sposób może pomijać i co to oznacza dla wniosków.
Przykład: link w grupie studenckiej
Formularz udostępniony w jednej grupie internetowej może dotrzeć przede wszystkim do jej aktywnych członków. Osoby zainteresowane tematem mogą chętniej odpowiedzieć. Nie wiadomo też automatycznie, jak zachowują się pozostali studenci.
Wyniki można rzetelnie opisać dla badanej grupy. Sama duża liczba odpowiedzi nie usuwa błędu wynikającego ze sposobu doboru.
Liczebność zależy od celu
Nie ma jednej liczby osób odpowiedniej dla każdej pracy. W analizie ilościowej znaczenie mają plan, oczekiwana wielkość efektu, precyzja i dostępność uczestników. W jakościowej - cel, zróżnicowanie doświadczeń i zasady analizy materiału. Wymóg wydziału należy uwzględnić, ale nie zastępuje uzasadnienia.
Opisz to, co rzeczywiście wykonano
Podaj sposób dotarcia do osób, kryteria, okres zbierania danych, liczbę odpowiedzi i zasady wyłączenia rekordów. Jeśli badanie było już przeprowadzone, nie zmieniaj jego opisu na bardziej reprezentatywnie brzmiący.
Ograniczenia nie unieważniają automatycznie projektu. Pozwalają właściwie określić zakres jego ustaleń.
Sposób wyboru uczestników opisz w rozdziale metodologicznym, a jego skutki uwzględnij w dyskusji wyników. Pomoc w zaplanowaniu grupy jest częścią opracowania koncepcji badania.
Literatura do tego zagadnienia
M. Łobocki, Wprowadzenie do metodologii badań pedagogicznych, 2001, rozdział VII; J. Brzeziński, Metodologia badań psychologicznych, 2019, rozdział 8; E. Babbie, Badania społeczne w praktyce, rozdziały o planie badania i doborze próby.
Przykłady na tej stronie są autorskie. Wymagania Twojego wydziału mogą określać inny układ i nazewnictwo.
Redakcja: Rozdział Metodologiczny


